බොම්බුරු ඇල්ල දිය ඇල්ල

නුවරඑළිය සහ බදුල්ල දිස්ත්‍රික්ක දෙකේ මායිම ආශ්‍රිතව පිහිටි බොම්බුරු ඇල්ල — බොම්බුරුඇල්ල ලෙසද, පෙරවැල්ල ඇල්ල ලෙසද හඳුන්වනු ලබන — ශ්‍රී ලංකාවේ වෙනත් කිසිදු දිය ඇල්ලකට හිමිකරගත නොහැකි එක් විශේෂත්වයක් දරයි: එය රටේ පළලම ඇල්ලයි. ජල දහරාවක් තනි පටියක් ලෙස ගලා බසිනවාට වඩා, එය කුඩා වනාන්තර ඇල්ල කිහිපයක එකතුවක් වන අතර, ඒවා එකට එකතු වී මීටර් 50ක් පමණ (අඩි 165ක් පමණ) උසැති, මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1,500 සහ 2,000 අතර උසකින් සැකසුණු පුළුල් හා ස්තරගත තිරයක් සාදයි. ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඉවසීම — සහ කඳු නැගීමට ඇති කැමැත්ත — ප්‍රතිඵල දරන දිය ඇල්ලකි.

බොම්බුරු ඇල්ල අනෙකුත් ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇල්ලවලින් වෙනස් කරන්නේ කුමක්ද?

ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ දිය ඇල්ල හඳුනාගනු ලබන්නේ ඒවායේ උස අනුවයි. බොම්බුරු ඇල්ල හඳුනාගනු ලබන්නේ එහි පළල අනුවයි. උමා ගඟේ ප්‍රධාන අතු ගඟක ඉහළ ප්‍රදේශ මගින් පෝෂණය වන — එහි ප්‍රභවය මධ්‍යම කඳුකර විල්වල පිහිටා ඇත — මෙම ඇල්ල එහි මුදුනට යන ගමන් මාර්ගය දිගේ කුඩා වනාන්තර ඇල්ල ආසන්න වශයෙන් අටක් එක්රැස් කරයි. සෑම අතු ගංගාවක්ම තමන්ගේම දිය දහරාව එක් කරන අතර, ඒවා සියල්ල එකතු වී පර්වත මුහුණත දිගේ පැතිරෙමින් බොම්බුරු ඇල්ලට එහි කීර්තිය ගෙන දෙන පුළුල්, බහු-ස්තර සැකැස්ම සාදයි.

මෙම ඇල්ල පිහිටා ඇත්තේ සීතා එළිය කඳපොල වන රක්ෂිතය තුළයි, එය ඝන කඳුකර වනාන්තරයක් වන අතර බොහෝ උදෑසන් මීදුම පැතිරෙන අතර, වියළි කාලයේදී පවා වාතයේ විශේෂිත සීතලක් දැනේ. මෙහි වනාන්තර වියන දකුණේ පහත්බිම් වනාන්තරවලට වඩා පැහැදිලිවම වෙනස්ය: පාසි වැකුණු පාෂාණ, වලාකුළු ස්පර්ශ වන ගස් පර්ණ, සහ විවිධ දිශාවලින් එකවර ඇසෙන ජල හඬ.

ඔබ දැනටමත් හෝර්ටන් තැන්න ජාතික උද්‍යානය වටා කාලය සැලසුම් කරමින් සිටින්නේ නම්, බොම්බුරු ඇල්ල එම කඳුකර සංචාරක සැලැස්මටම ස්වාභාවිකව ගැළපෙයි — දෙකම එකම පාරිසරික තලයේ පිහිටා ඇති අතර එකම ලාක්ෂණික සිසිල් උෂ්ණත්වය සහ කඳුකර වනාන්තර ස්වභාවය බෙදාගනී.

නුවරඑළියේ සිට බොම්බුරු ඇල්ලට ලඟා වන්නේ කෙසේද?

නුවරඑළියේ සිට, ප්‍රායෝගික මාර්ගය පේරාදෙණිය–බදුල්ල–චෙංකලාඩි මහාමාර්ගය ඔස්සේ ගොස් පසුව රෙන්දාපොල–ගලහාගම–අඹගස්දෝව පාර ඔස්සේ, සීතා එළිය සහ හාක්ගල හරහා ගොස්, ඇල්ලට බොම්බුරුඇල්ල පාර හරහා පිවිසෙන උඩුහාවර ප්‍රදේශයට ළඟා වේ. මෙම ගමන නුවරඑළිය මධ්‍යයේ සිට කිලෝමීටර් 20–25ක් පමණ ආවරණය කරයි.

කොළඹ සිට සම්පූර්ණ ගමන පමණ පැය හයක් මාර්ගයෙන් ගත වන අතර, එමගින් බොම්බුරු ඇල්ල වෙරළබඩින් එක්දින සංචාරයකට වඩා, බහු-දින කඳුකර සංචාරක මාලාවක් තුළ ගමනාන්තයක් ලෙස වඩාත් ස්වාභාවිකව හැඩගැසේ. සමීපතම ප්‍රවේශ නගර වන්නේ බටහිරින් නුවරඑළිය සහ නැගෙනහිරින් බදුල්ලයි; දර්ශනීය කඳුකර මාර්ගයේ ගමන් කරන සංචාරකයින් බොහෝවිට දකුණ-නැගෙනහිර පිහිටි ඇල්ල හරහාද ළඟා වෙති.

බොම්බුරු ඇල්ලට කරන කඳු නැගීම කෙබඳුද?

ඇල්ලේ පාමුල දක්වා වන මාර්ගය පාර අද්දරින් පයින් ළඟා විය හැකි නමුත්, ඇල්ලට ආසන්න වන විට භූමිය ක්‍රමයෙන් අසමාන වේ. අටු ගංගාවල ඇල්ල අටම වෙන වෙනම දැකිය හැකි ඉහළ කොටසට ළඟා වීමට වන රක්ෂිතය හරහා වඩාත් කැපවූ කඳු නැගීමක් අවශ්‍ය වේ. මාර්ගය විධිමත්ව නඩත්තු කරනු නොලබන අතර, පස තුළ ඇති තෙතමනය සලකා බලා වසරේ ඕනෑම කාලයක ග්‍රිප් සහිත ඇවිදින සපත්තු පැළඳීම සුදුසුය.

ඉහළට ළඟා වන කඳු නගින්නන්ට අල්ප දෙනෙකුට පමණක් දැකගත හැකි දසුනක් හිමිවේ: එනම් අතු ගංගා එකතු වන ස්ථානය, එක් එක් ගංගාව පහත ප්‍රධාන තිරයට එකතු වීමට පෙර තමන්ගේම අයිතියෙන් දැකිය හැකි ස්ථානයයි. අවට වනාන්තරය මෙම සිසිල්, ආර්ද්‍ර පරිසරයේ වර්ධනය වන කඳුකර පක්ෂි ජීවීන් සහ ආවේණික ශාක විශේෂ දැකගැනීමේ අවස්ථාද සපයයි.

• වසා ඇති, ග්‍රිප් සහිත සපත්තු පළඳින්න — සපත්තු (සැන්ඩල්) ඉහළ මාර්ගයට සුදුසු නොවේ.
• ජලය රැගෙන යන්න; දිය ඇල්ල ස්ථානයේ විකුණුම්කරුවන් නොමැත.
• දෘශ්‍යතාව සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කළ හැකි සවස් කාලයේ වලාකුළු මඟ හැරීමට උදෑසනින්ම ආරම්භ කරන්න.
• රජයේ රෙගුලාසි යටතේ එම ස්ථානයේ කඳවුරු බැඳීම තහනම් කර ඇත.

බොම්බුරු ඇල්ලට පැමිණීමට වඩාත් සුදුසු කාලය කුමක්ද?

ගිනිකොන වැසි සුළඟ කඳුකරය පුරා වර්ෂාව ගෙන එන මැයි සිට ජූලි දක්වා කාලය තුළ ඇල්ල වඩාත් බලවත් වේ. ජල පරිමාව ප්‍රකටව ඉහළ වන අතර, බහුවිධ අතු දිය දහරා පිරී ගලා යන බැවින් ඒවා වෙන් කර හඳුනාගැනීම පහසු වේ. ජනවාරි සහ පෙබරවාරි මාස වඩාත් පැහැදිලි අහසක් සහ වියළි මං පෙත් ලබා දීමට නැඹුරු වන අතර, ඇල්ල යම් ප්‍රමාණයකින් අඩු වුවද කඳු නැගීම වඩාත් සුවපහසු කරයි.

අප්‍රේල් — සිංහල හා දෙමළ අලුත් අවුරුදු සමයේ — ජනප්‍රිය කඳුකර ස්ථානවල සංචාරක සංඛ්‍යාව ඉහළ යන අතර, එම කාලයේදී උදෑසනින්ම ආරම්භ කිරීම විශේෂයෙන් වැදගත් වේ. ඉහළ කොටසට කඳු නැගීමට අදහස් කරන්නේ නම් දැඩි මෝසම් වැසි කාලයේදී පැමිණීමෙන් වළකින්න, මන්ද මාර්ග මතුපිට ලිස්සා යන ස්වභාවයක් ගනී.

සංචාරයට පෙර මා තවත් දැනගත යුත්තේ කුමක්ද?

බොම්බුරු ඇල්ලේ ජලයෙන් කොටසක් ජල විදුලි උත්පාදනය සහ වාරිමාර්ග සඳහා වෙනතකට හරවා ඇති අතර, විශේෂයෙන් වියළි කාලයේදී, එහි ප්‍රමාණය ඇල්ලේ මාන වලට වඩා අඩුවෙන් පෙනිය හැකි බව එයින් අදහස් වේ. මෙය ඇල්ලේ පළලට බාධාවක් නොවන නමුත්, උච්චතම ජල ප්‍රවාහය ඡායාරූප ගැනීම සඳහාම සංචාරය සැලසුම් කරන්නේ නම් දැනගත යුතු කරුණකි.

දිය ඇල්ල ප්‍රදේශය පිකි-නික් සහ විවේකය සඳහා සුදුසුය. මධ්‍යස්ථ ජල ප්‍රවාහ තත්ත්ව යටතේ පාමුල පිහිටි දිය තටාකයේ පිහිනීම කළ හැකි නමුත්, ජලයට පිවිසීමට පෙර ක්‍රියාකාරී ඇල්ල අසල ජල ධාරාව සැමවිටම ප්‍රවේශමෙන් තක්සේරු කළ යුතුය. එම ස්ථානයේ විධිමත් ප්‍රවේශ ගාස්තුවක් හෝ ටිකට් පතක් ලබා දීමේ යටිතල පහසුකමක් නොමැත.

ආසන්නයේම ඇති බ්ලූෆීල්ඩ් තේ වත්ත එම දිනයේම යා හැකි අනුපූරක නැවතුමක් සපයයි: මෙම තේ වත්ත පිහිටා ඇත්තේ එකම කඳුකර කලාපය තුළ වන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රසිද්ධ කඳුකර තේ උස් බිම්වලදී වගා කර සකස් කරන ආකාරය ගැන ව්‍යුහගත දසුනක් එය ලබා දෙයි.

බොම්බුරු ඇල්ල කඳුකර සංචාරක සැලැස්මකට ගැළපෙන්නේ කෙසේද?

මෙම ඇල්ල ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය හරහා දින 3–5 චාරිකාවක කොටසක් ලෙස වඩාත් සුදුසු වේ. කොළඹ සිට ආරම්භ වන සාමාන්‍ය මාර්ගයක් මහනුවර හරහා, පසුව දකුණ-නැගෙනහිරට තේ දේශය හරහා නුවරඑළියට ගමන් කරයි, බොම්බුරු ඇල්ල අර්ධ-දින නැවතුමක් ලෙස තබමින් පසුව බදුල්ල හෝ ඇල්ල දක්වා ගමන දිගටම කරගෙන යයි. ඇල්ලේ සිට, මාර්ග ජාලය දකුණු වෙරළට හෝ වෙල්ලවාය හරහා නැවත කොළඹට පහසුවෙන් සම්බන්ධ වේ.

කඳුකර දිය ඇල්ල පුළුල් වික්‍රම ක්‍රියාකාරකම් සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමට කැමති සංචාරකයින්ට, දකුණ-නැගෙනහිරින් කිලෝමීටර් 55ක් පමණ දුරින් පිහිටි ඇල්ල ප්‍රදේශයේ, එහිම ඇල්ල සහ මං පෙත් ජාලය වටා ගොඩනගා ඇති මාර්ගෝපදේශක කඳු නැගීම්, කැනියනින් සහ බයිසිකල් පැදීම් අත්දැකීම්වල හොඳින් වර්ධනය වූ ජාලයක් සොයාගත හැකි වනු ඇත.